Дугуй Хээтэй Булан

За байз бичлэгээ яаж эхэлхүү. Бичлэг эхэлүүдэг арга тээхник тэхинлоги ч юмуу програм энэ тэр байдаг бол заалгаж авмаар байхымаа. Нэг санаа \хоёр ч санаа байж болно л доо\ орж ирээл түүнийгээ бичих гэхээр яаж эхлэхээ мэдэхгүй хадуурч гүйсээр байгаад хэлэх гээд байсан өнөө гайхал санаагаа таг мартах нь тэр шүү дээ. Нэгэнт мартацан хүн чинь тэс өөр хөндлөн юм яриад унах нь гарцаагүй шүү дээ. Ямар сайн даа л  түлээ хагалах арга ярих гээл бэлдээд байжээсанаа хушга мушга хагалж идэх болоо явчидаг байгаа. Хушга нь ч бас юүчивдээ. Тэгээд нөгөөх нь идэж болхоор хушга мөнчүү бишчүү тэ. Хуяг дуулганаас нь салгах ч юмуу үс ноосыг нь түүж хөөвөрлөх гэж бөөн ядаргаа зүгээр... Заа тээр... буруу иштэй, иргүй , түлээний хар сүхнүүдээ  \ улаан сухайнуудаа \ тэгээл өлгөж аваал шивэр авир гээд байв. Хүн шивэртэй гээд хөлөө угаадгүйм шүү билүү юүгж хэлдэгилээ эмкоо  ? Орхий...дахиад эхлий...

Ууг нь бол байцаатай хуурга хийж үзүүлкэжээгаа байхгүй юү мань чэнь. Байцаанд дуртай гэж тамтаггүй.  Байцааны юүнд нь болж тэгтлээ дурлаж иддэг юм байгаам бүү мэд. Учиртай л байж таараа...

Зиа тэр олон таван үгээр яахав. Хамгийн эхлээд байцааг хэрхэн олон янзаар боловсруулж идэх талаар зөвлий. Заримдаа боловсруулахгүйч идэх  тохиолдол мэр сэр гардаг. Энэ талаар дараагийн дараагийн бөөр дараачийн бичлэгтээ бичнээ.

Нөхөр байцааг шарж хайрж чанаж дарж иддэг агуу их уламжилалтай ард түмэн билээ бид. Тээ хоол хийж идэхэд них уламжилсаад байх ч юү байхав. Гэхдээ яахав үгний сонголт бол  байцаанд сүр нэмжийшд тэ. За хуургаа яриааа хуургаа ярий...

Орц буюу подездь: Бөөрөнхий байцаа нэгийг, давс, сонгино, ус, жогоохон гоньд,  аа бас жоохон тог хэрэгтэйн байна.

- Байцаагаа сайхан далавч бүрээр нь салгаад махны гампанзан дээрээ давхарлан тавиад  жигжий хурууны дайтай жижиглэн хэрчинэ. Хэрчисэн байцаагаа  буцалсан усанд дэвтээх мааркаар түр байлгана. Энэ хооронд гялс махаан мааш нарийхан машаандсан юм шиг хэрчинэ. Ингэж хэрчисэн мяханг манай өвөг дээдэс хурж хэрчих гэж өөр хоорондоо хэлцэж нэрийдсэн байхыг сая Алтан гэрэл гуайн толь бичигээс  олж мэдэв. Одоо зуухан дээр байгаа хайруулын тавган дээрээ наранцэцэгийн тос жогоохныг асгаад дээрээс нь мяхаа хийнэ араас нь давсаан цацна. Яг л арц уугуйлж байгаам шэк цацахна байна шүү дээ хурууныхаа үзүүрээр эмрээд. Тэхгүйл бол болкүү шөө амт нь өөр болчино.

Одоо мах чинь ялимгүй борлоод ирж байгааз яг энэ үедээр нь нөгөө халуун усанд хийсэн байцаагаа хийгээд дээрээс нь гоньдоон нэмээд тэгээд тагаар нь таглаад зөөлөн гал дээр махных нь шүүсэнд нь байцаагаан болгох арга таакчиктай ажилна. Зиа инкээл үнэрлэх болон чагнах эрхэтнээ дээд цэгт нь тултал ажиллуулна даа. Гэхдээ них удахгүй ээ, их л удаж 10-15 мин болно.

Хоол болж байх хооронд  байцаатай холбоотой  мэдээ сэлт түүх энэ тэрийг өчсүү.

Эхний фаакт: Байцаа  их идүүл мартах буюу эрт зөнөхөөс урдичлан сэргийлдэгийн байна. Учир нь туулай мэтийн молтогчид байнга байцаа идсэнээр хэзээч үүрнээсээ төөрдөгүйг нээшинол жиограпээкийн хэсэг нөхөд гар бичмэлдээ бичсэн байхыг эндхийн арааживаар түрүүн цухас дурьдсан. Туулай уг нь лууван иддэг биз дээ. Аа гэхдээ яахав адилхан л хүнсний ногоо, адилхан л анагаах увидастай юм шүү дээ.

Удаах фаакт: бага байхад л юм даа аавыг хаяадаа  халамцуу ирхэд ээж цам харайж.... Ус нь гоожсон хөлдүү ногоон байцаа чинь хаана ингэтлээ ногоороод ирэв гээл... ший янгуу тоглодог байж билээ... Энэ юүн үнэр вээ ? Хүүе миний  байцааны  хуурга түлэгдлээ гялс гаргаад идэх минь. Аа мөн сайхан үнэртэж байна даа. За алив наашаа суу нэрэлхэлээ гээд нэрээ идэх биш. Би ямар ганцаараа идлээ гээд гахай шиг болтолоо таргалах биш. Хоол аягалж байхад орж ирдэг чи морьтой л яваан байна даа. Болсон нь боривоор, түхий нь түрийгээр...

Амттай хоолыг амаан олохгүй иднэ гэж байдгийн байн лээ шүү андуудаа. Би Тагнайн гарын хоол улаан манжинтай улаан чөлийг идэхэд амаан лавдаг олоогүй юмдаг.

 Миний энэ улаан чөлөнд дуртайг кэлхөө, үгүй бүр амаа олохгүй цохино шүү дээ.Нэг удаа маньд нэгэн буриад басган энэ чөлийг хийж өгч билээ.Дуртай хүн чинь яахуу дээ хөрж янзүр болхоос нь өмнө бушууханшик уучих санаатай. Гэнэт өнөө буриадка чинь зүүн гарнаас татаад чангаагаад болдогүй шүү. \мань чинь солгойл доо\ Валга чөл амруу хийлгэчихгүй яагаадвайгаам , чөл уу гэсийм бол тайван суулгаж байгаад уулгачихаач надаар, гээл аягүй аашилмар аядатал. Шэхээрээ хоолоон иддэг хүн шамаас өөр энэ хавтгайд байхугийш ? Чоорт гэж... халбагаан чихэндээрээ аваачоод наачихсан байжилдөө. Ингэж л амаан олохгүй идэх гэдгийг амьдаар нь харуулж билээ.