Дугуй Хээтэй Булан

 Ер нь жоол арсалзаад авы байз: Нүүдэл хоол:  Уг хоол маань зөвхөн нүүдэлчидэд буюу яааруу сандруу явдаг аливааг түүхийгээр нь гусах сонирхолтой хүмсүүдэд зориулагдсан хоол юм байна гэдгийг нэрнээс нь хараад  ойлгож байна уу. Тиймээ энэ бол  Нүүдэлчин гэдэг хоол. Нүүж суух , гарч орох,яван суух зэрэг үйл хөдлөлийн бүхийл төрөл жаанарт тохирсон онцгой сайн хоолыг та бүхэндээ танилцуулах гэж байгаадаа хожуулын чинээ миний бие мээнь гуалингийн чинээ болтолоо баярлаж байнаа.

За энэхүү Нүүдэл хоол маань хэзээнээс анх үүсэн бий болсон түүнийг хэнүүс хэдүүлээ идэж байсан тухай бэчхээн түүхийн жижхээн шарласан хуудаснаас сөхөн харий. Анх хэсэг  отогууд нэгдэн нийлж овог аймаг болон хэсэгтээ хамтран амьдарцгаасан байгаам. Аа тэгээд олон дунд чинь сайн муу есөн шидийн л ааш араншинтай хүмүүс байх нь гарцаагүй.

Нэг талаас, --- Хаяа холбон сууршисан хундан цагаан гэрнүүдийн баруунчаа бусдаасаа нилээн зайдуу буйр засаж  буусан овоохойн эзэн

Нөгөө талаас, --- Яг энэ дээд талын айлын урд талд гэрийн нь үүдийг бараг таглан буусан бэрзээнтээр хийсэн майханы эзэн.  За хамаг хэрэг эндээс л эхэлж мандсан  байгаам.

Чи муу яахлаараа манай гэрийн урд хэлж асуухчгүй газар мундсан гэлтэй  хаалга үүд таглаад буучидаг билээ. Салхи савирч орохгүй юм, хол ойрын бараачиг хармаар байна. Одоохон эндээс зайл.

Зайланаал гэж түүхэнд байхгүй шөө. Тоонон дээр чинь тогоогоон тавиад тотгоноос чинь чангаагаад үнс нурамаа үүдрүү чинь цацаад байгаа биш.  Тийм л юм бол өөрөө эндээс нүүхгүй юү.

Өөө хө хө хөөө. Юү юү гэнвээ хөөе... За энэ мэтчилэн хэрүүл нь зодоон болоод ална тална шулна гээд нэг нь нөгөөхөөн  хөөж нухчин дархаар шийдэжээ. Адгуус ч гэсэн амиан хамгаалах гэж зугтаадаг байгалиас заяасан эрфлээксээрээ ойртож буй аюулаас холдон оддогийн адилаар мориндоон мордон дутаан одвой. Элдэвээр өөрийгөө  хэлүүлсэн хэн ч өштэй муу хуухайг араас нь зүгээр хараад хоцрохгүй нь мэдээж болхоор адилхан мориндоон мордоод элдэн хөөх ажгуу.

Олон биш дээ үсрээл хоёр хоног моринэй зоон дээр давхисан хэнийч болов  элэг бөөр нь   доргиод хошного нь холгоод хорсоод ирнэ буйзаа. Үсэрч буугаал алцагнаж хэд алхаснаа газар үхэтхийн унах нь гарцаагүй. Унасан хүн чинь унтаж л таараа. Унтаад сэртэл гэдэс нь өлсцөн босож ирнэ. Өлссөн хүн чинь хоол хийж идмээр санагдана.  Гэрээс анх гарч дутаахдаа тогоо шанагаа аваад мордохоо таг мартарцарцан байсан тул гар дээрээ хоол хийж иднэ гэж юү байхав. Гял манс мойл хар нүдээ эргэлдүүлэн  орчиноо эргүүлж тойруулж хартал аз болж ногооны пойлруу ороод ирцэн байж таарсан байгаан. Хоёр гуруун лууван үндэсээр нь суга татаал автал , гэнэт   араатан лугаа архиран амнаасаа цагаан хөөс сахруулсан аймаар том муна барьсан  арваад нөхөд  гуугчин  уухилан айсуй.

Юүн тухлаж амрах, сугалж авсан гурван луувангаа сугандаа хавчуулаад  мориндоо дариу мордоод магад цааш гэтэлгэн дутаав. Сугандаа хавчуулсан луувангаа эмээлийн бүрэгтээ нэг цохиж шороог нь унагаад , гангаарны ганц  шарваарныхаа баруун гуяанд нэг шудран хальсалжархиод үмхэлж байгаам. Хээрийн салхинд нүдүүлсээр ятууны хошног шиг умайцарсан улцагар нүд нь хүйтэн булгийн усаар хүзүү сээр хөл гараа нүдтэйгээ угаацым шиг л сэргээд бүргэдийн харцаар холын тэртээгээс  цэнхэрлэн мяралзах хонин чинээ уулыг ширтэж  хараа цуцахгүй зовхи цавчихгүй ээ... гэж.

Ийм л юм болж дээ нөхөд мээнь. Нүүдэл гэдэг хоол чинь иймэрхүүл төрлийн хоол гээд ойлгочиход бараг л онож байгаа нь тэр шүү дээ. Тэхээр байна шүү дээ таминь.  та нөхөд мээнь хоол гуанзны газар орчоод "Нүүдэл" хоол захиалчаад хүлээгээд суугад байв.Тэр хоолыг чинь тогооч хийж өгдийм биш байхна. Өөрсдөө бор зүрхээрээ ширээ ширээ дамжаал хүний тавагтай хоолноос нэг нэгээр нь цуглуулж идэж цадхыг хэлээд байгаам шүү дээ. Тэр  манэй эмгэнэй хэлээд байгаа хоол чинь "Суудал"  гэдэг нэртэй сууршимал хүмүүст зориулагдсан хоолон болой.

Энэ бүхэн жишээ шүү нөхдөө. Тэрнээс миний хоол хийнэ ч гэж юү байхав. Чацга алдах л болно шүү.